Heading met logo van Anna Timmerman VZW

Home Wat is AT? Wat is doofblindheid? Communicatie met doofblinden Inktpatronen, GSM's & ICT-materiaal Download folder NieuwsContact Documenten Vrijwilligers Internationaal Links  

Doofblinden kunnen op verschillende manieren communiceren, dat is afhankelijk van het restgehoor en restzicht. Sommige doofblinden horen genoeg om te kunnen horen en verstaan, mits de gesprekspartner duidelijk spreekt en de luisteromstandigheden gunstig zijn. Andere doofblinden zien genoeg om het gehoor met de ogen te kunnen ondersteunen (spraakafzien), zodat een gesprek op de 'normale' manier bij gunstige kijkomstandigheden nog steeds mogelijk is. Of er kan een gebarentaal gebruikt worden mits de gesprekspartner de gebaren in het zichtveld maakt.

Voor de rest is men aangewezen op andere communicatiemiddelen zoals o.a. het vierhandengebarentaal, een aangepast handalfabet of braille. De voorkeur voor een bepaalde communicatievorm is per persoon verschillend en hangt mede af van de achtergrond van de doofblinde.

Tegenwoordig kiezen sommige doofblinden ook een CI. Met deze implant kunnen ze omgevingsgeluiden horen en hun kwaliteit van leven sterk verbeteren. De techniek van CI is de laatste jaren ook enorm verbeterd waardoor deze mensen ook beter geholpen kunnen worden.

Communicatie bij doofblinde mensen is van essentieel belang, de wereld begrijpen en je kunnen uiten zorgt voor verdere ontwikkeling, het bevordert je competentiegevoel en vergroot je zelfvertrouwen. Je niet goed kunnen uiten of de wereld niet goed kunnen begrijpen kan zorgen voor frustratie, met de nodige negatieve gevolgen van dien.

Vingerspellen-in-de-hand

Het vingerspellen-in-de-hand is direct afgeleid van het gewone handalfabet voor doven. Iemand die het Nederlandse of Vlaamse handalfabet kent, kan dus ook vingerspellen-in-de-hand.
Daarom wordt dit alfabet vooral gebruikt door mensen die doof geboren zijn en later slechtziend/blind zijn geworden.

Bij het vingerspellen-in-de-hand drukt de 'spreker' de letter in de handpalm van de doofblinde. De regel is dat men met rechts spelt in de rechterhand van de doofblinde. In het begin gaat het spellen erg langzaam, maar een geoefend iemand kan de letters sneller voelen dan het oog kan volgen.

Het algemene nadeel van systemen die alle woorden uitspellen, is dat het een tijdrovende manier van communiceren is. Voor een korte mededeling is de snelheid niet erg belangrijk, maar bij een langer gesprek wordt het al belangrijker.

Vierhandengebaren

Vierhandengebarentaal is een communicatiemiddel voor doofblinden die met gebarentaal zijn opgegroeid. Men maakt gebruik van de gebarentaal die men kent.

Het verschil is dat de doofblinde tijdens het gebaren losjes de handen van de gesprekspartner vasthoudt. Zo kan hij/zij voelen wat de ander gebaart. De meeste gebaren zijn op deze manier even duidelijk te voelen als ze normaal gesproken kunnen worden gezien. Alleen voor gebaren waarbij het mondbeeld ook erg belangrijk is, wordt een aangepast gebaar gebruikt. Net als bij doven zijn er ook onder doofblinden mensen die geen gebarentaal beheersen, maar wel gebruik willen maken van gebaren. Deze groep doofblinden maakt gebruik van een vierhanden-versie van het Nederlands met Gebaren (NmG).

Lorm

Het Lorm-alfabet lijkt een beetje op braille en wordt ook vooral door doofblinden gebruikt, die blind geboren en later slechthorend/doof geworden zijn. Deze mensen hebben geen of weinig ervaring met gebaren en vingerspellen, maar juist wel veel ervaring met Nederlands en braille.

Het Lorm-alfabet heeft twee voordelen. Ten eerste maakt het niet uit op welke hand van de doofblinde het wordt getikt, dus je kunt de dichtsbijzijnde hand nemen. Ten tweede is het internationaal, in tegenstelling tot het vingerspellen-in-de-hand. Een nadeel van het Lorm-alfabet is dat het is Nederland en België nooit echt is aangeslagen. Het wordt door een beperkt aantal mensen gebruikt.
Het algemene nadeel van systemen die alle woorden uitspellen, is dat het een tijdrovende manier van communiceren is. Voor een korte mededeling is de snelheid niet erg belangrijk, maar bij een langer gesprek wordt het al belangrijker.

Lorm is heel makkelijk om aan te leren, je moet het alleen blijven oefenen. Als je een persoon kent die daar iets aan heeft, moet je dat zeker proberen.

Social Haptic Communication

Communicatie tussen mensen is rijker dan enkel de taal. Het gaat over veel meer dan woorden en gebaren. Ook de situatie, emoties, de gelaatsuitdrukking van anderen, het gedrag, de sfeer, of een snelle mededeling tussenin zijn belangrijk.

Deze aspecten van communicatie zijn met een gewone manier van tolken (of begeleiden) zeer moeilijk tot niet toegankelijk voor de doofblinde persoon.  
 
Met Haptics signs wordt het mogelijk de “gewone” communicatie met de doofblinde persoon aan te vullen met belangrijke situationele informatie die vaak niet uitgesproken wordt. Dit gebeurt vooral via gebaren op het lichaam. 

Soms kan haptic-communication ook een communicatiewijze op zich zijn: het is een snelle en efficiënte wijze om korte boodschappen over te brengen naar de doofblinde persoon zodat hij zijn omgeving of het gebeuren beter kan begrijpen. Daarom zijn haptic signs niet alleen nuttig bij doofblinde personen die met tolken en assistenten vrij zelfstandig functioneren, maar eveneens voor doofblind geboren personen in residentiële voorzieningen. 

In 2007 werd een Haptic Communication-workshop georganiseerd door Anna Timmerman VZW, in samenwerking met Helen Keller Club. Hieronder kan je de video van de lokale nieuwszender bekijken, als voorbeeld:

Over deze workshop is een DVD gemaakt, waarin alles volledig wordt uitgelegd. De DVD is Engels gesproken en Nederlands ondertiteld. Wenst u meer informatie of wenst u de DVD te bestellen, klik dan op DVD bestellen

Je vindt nog meer interessante informatie op www.ushersyndroom.be over communicatie met doofblinden!

 

Copyright © 2007-2015 Anna Timmerman VZW. Alle rechten voorbehouden